𝝥𝝤𝝞𝝤𝝞 𝝥𝝦𝝤𝝙𝝮𝝨𝝖𝝢 𝝩𝝜𝝢 𝝚𝝠𝝠𝝖𝝙𝝖;

 

Είναι ο χάρτης της Μικρασιατικής Εκστρατείας το 1919-1922 που επέφερε την καταστροφή της Σμύρνης και τον ξεριζωμό 1,7 εκατ. Ελλήνων της Μικράς Ασίας.

Η Μικρασιατική Καταστροφή, όπως έγραψε κάποτε ο ακαδημαϊκός Διονύσιος Ζακυθινός, «υπήρξεν η τελευταία φάσις του υπερποντίου Ελληνισμού. Υπό τα ερείπιά της ετάφησαν αι Ιωνικαί και Ποντιακαί αποικίαι, αι κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το μέγα εκπολιτιστικόν έργο του Βυζαντίου, η θαυμασία αντίστασις και το αφανές κατόρθωμα των Ελλήνων της Τουρκοκρατίας. Τα κύματα του Αιγαίου έρριξαν επί των ακτών και των νήσων της Ελλάδος τα ελεεινά λείψανα του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας. Και αντήχησαν οι αιγιαλοί και τα βουνά από τον γόον των σπαρασσομένων ανθρώπων. Ποίος κάλαμος θα περιγράψη την άφατον τραγωδίαν;».

Η Μικρασιατική Εκστρατεία είχε ως αποτέλεσμα 25.000 νεκρούς και τραυματίες στρατιώτες από ελληνικής πλευράς και 21.000 ομήρους εκ των οποίων επέστεψαν μόλις 9.000 μετά την ανταλλαγή πληθυσμών.

Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή οι στρατιωτικοί επαναστάτησαν και ανέλαβαν την εξουσία. Αμέσως συστήθηκε έκτακτο στρατοδικείο, γνωστό και ως η «Δίκη των έξι» (επειδή έξι -από τους οκτώ συνολικά κατηγορουμένους- τελικά καταδικάστηκαν και εκτελέστηκαν), με πρόεδρο τον στρατηγό Αλέξανδρο Οθωναίο, όπου παραπέμφθηκαν οχτώ υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης Γούναρη, με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας.

Η δίκη πραγματοποιήθηκε με συνοπτικές διαδικασίες και κατέληξε με την καταδίκη σε θάνατο των: Δημητρίου Γούναρη, Νικόλαου Θεοτόκη, Γεώργιου Χατζανέστη, Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη, Γεώργιου Μπαλτατζή και Νικόλαου Στράτου.

Ήταν σωστή; Ήταν. Για συγκριμένους λόγους.

Κυρίως του Γούναρη. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του αποφασίστηκε η συνέχιση της Μικρασιατικής Εκστρατείας, η οποία και οδήγησε στην οικονομική χρεοκοπία, στην ήττα από τον τουρκικό στρατό και την ανατροπή της κυβέρνησης (ενώ ο Ελευθέριος Βενιζέλος, αν και ούτε καν βουλευτής, από το Παρίσι έστειλε δεκάδες επιστολές ζητώντας από τον Γούναρη να μην προχωρήσει στα βάθη της Τουρκίας ο στρατός μας και να παραμείνει στα όρια της Συνθήκης των Σεβρών).

Γούναρης και Πρωτοπαπαδάκης, μετά τις νίκες μας σε Αφιονκαραχισάρ και Εσκισεχίρ, έστειλαν τον στρατό προς την Άγκυρα «για να αποτελειώσει τον Κεμάλ», παρά την άρνηση των στρατηγών και των διοικητών. Ο οποίος Κεμάλ έφτιαχνε ήδη τακτικό στρατό, οι σύμμαχοι (Γαλλία και Αγγλία) είχαν ήδη εγκαταλείψει την Ελλάδα επειδή πίστευαν μόνο στον Ελευθέριο Βενιζέλο (και όχι στον Γούναρη που επανέφερε στην εξουσία τον ετοιμοθάνατο βασιλιά Κωνσταντίνο Β’), οι Ρώσοι τον εξόπλισαν και η καταστροφή ήταν δεδομένη…