Η πρώτη νύχτα Πειραιάς - Δραπετσώνα Τους έβγαλαν από το καράβι και τους πήγαν στις αποθήκες. 40 οικογένειες σε ένα υπόστεγο. Ψάθες στο τσιμέντο. Δεν υπήρχαν τουαλέτες. Τα παιδιά πέθαιναν από τύφο και ελονοσία. Η πρώτη λέξη που έμαθαν: «καραντίνα». Η δεύτερη: «συμπέθερος». Γιατί παντρεύονταν μεταξύ τους για να μην χαθεί η ρίζα.
Θεσσαλονίκη - Καλαμαριά Βάλτος. Κουνούπια. Παράγκες από τενεκέδες και ξύλα από τα καράβια. Όταν έβρεχε, το νερό έφτανε μέχρι το γόνατο. Κι όμως, το πρώτο πράγμα που έστησαν δεν ήταν κρεβάτι. Ήταν το εικονοστάσι. Η Παναγία Σουμελά σε χαρτί, καρφωμένη στη λάσπη. «Να μας βλέπει», έλεγαν. 1925-1930: Τα χέρια πιάνουν δουλειά, οι άντρες στο λιμάνι χαμάληδες. Οι γυναίκες εργάτριες στα καπνομάγαζα της Καβάλας και της Δράμας. 14 ώρες μεροκάματο για 5 δραχμές. Τα παιδιά πουλούσαν κουλούρια και εφημερίδες. Το βράδυ διάβαζαν με λάμπα πετρελαίου. «Θα γίνεις δάσκαλος», έλεγε η μάνα. «Να μη σκύψεις ποτέ». Η γειτονιά χτίζεται Με τα χέρια τους. Πήραν λάσπη, άχυρο, και έφτιαξαν πλίνθους. Ένα σπίτι, μετά δεύτερο, μετά δρόμος. Ονομάτισαν τους δρόμους από τον Πόντο: Κερασούντος, Τραπεζούντος, Σαμψούντος, Αμισού. Για να μην ξεχάσουν από πού ήρθαν.
Το θαύμα Καλαμαριά Από βάλτο έγινε πολιτεία. Μαγαζιά με ταμπέλες: «Ο Πόντιος», «Η Σουμελά», «Το Κερασούντα». Φούρνοι με πιροσκί. Καφενεία με λύρα κάθε Κυριακή. Έχτισαν την εκκλησία της Μεταμορφώσεως με πέτρες που κουβάλησαν στις πλάτες. Ο παπάς ο ίδιος από την Τραπεζούντα. Έψελνε και έκλαιγε.
Νέα Ιωνία - Αθήνα Οι «τουρκόσποροι» άνοιξαν τα πρώτα υφαντουργεία. Ταπητουργεία. Οι γυναίκες ήξεραν την τέχνη από τον Πόντο. Σε 10 χρόνια έγιναν βιομήχανοι. Οι ντόπιοι που τους έλεγαν «πρόσφυγες» άρχισαν να ψωνίζουν από τα μαγαζιά τους. Η αλήθεια για την υποδοχή Δεν ήταν εύκολη. «Ήρθαν να μας φάνε το ψωμί», έλεγαν. Δεν τους νοίκιαζαν σπίτια: «Μόνο για γηγενείς». Στις ταβέρνες υπήρχε ταμπέλα: «Απαγορεύονται οι πρόσφυγες». Κι όμως άντεξαν. Γιατί είχαν μάθει στον Πόντο: «Ο Ρωμιός δεν πεθαίνει. Ξαναφυτρώνει». Μέχρι το 1940, οι προσφυγικές γειτονιές έδιναν το 60% της βιομηχανικής παραγωγής. Από παράγκες σε εργοστάσια. Από τη λάσπη στον ηλεκτρισμό.
Η παρακαταθήκη τους; Πήγαινε σήμερα στην Καλαμαριά. Βρες έναν 80χρονο. Ρώτα τον «από πού είσαι;». Δεν θα σου πει «από τη Θεσσαλονίκη». Θα σου πει: «Από την Κερασούντα είμαι. Απλώς μένω εδώ 100 χρόνια».
Άννα Δανάλη
0 Σχόλια: